آندومتریوز

اندومتریوز

Endometriosis

اندومتریوز یک  بیماری  خوش خیم است که به حضور غدد و بافت استرومایی  اندومتر  که در خارج از رحم اطلاق می گردد که معمولاً در لگن قرار دارد ولی در هر جای دیگر بدن می تواند ظاهر شود. میانگین سنی در زمان تشخیص از ۳۵-۲۵ سال متغیر است و شیوع آن در میان زنان در سن  تولید مثل بین ۱۰%-۳% می باشد

علام بالینی  اندومتریوز عبارتند از : قاعدگی دردناک ، درد لگنی و شکمی،  نزدیکی دردناک،خونریزی بعد از نزدیکی و ناباروری و کم باروری، خونریزی غیر عادی قاعدگی ، خستگی مزمن و کیست های تخمدانی

قاعدگی دردناک و  دردی که جدیداً ایجاد شده است،  پیشرونده یا شدیداست قویا مطرح کننده اندومتریوز است و اغلب پیش از قاعدگی شروع و در طول قاعدگی باقی می ماند و گاهی حتی تا بعد  از آن هم وجود دارد، این درد معمولا منتشر  ودر عمق لگن و به صورت مبهم و مرده است و ممکن است به پشت و ران ها تیر کشد یا  همراه با  فشار در رکتوم، تهوع و اسهال گذار باشد،  تا    زنان دردهای بین قاعدگی نیز دارند،

Endometriosis

در زنان دچار بیماری ارتشاحی عمیق درد ممکن است شدید تر و شایع تر همراه با نزدیکی دردناک یا مدفوع کردن دردناک باشد. نزدیکی دردناک همراه با اندومتریوز نیزشروع جدید دارد و هنگام نزدیکی عمیق و دقیقا قبل از شروع قاعدگی شدیدتر است .شدت اندومتریوز با تعداد  و شدت علام همبستگی ندارد . زنان با یک بیماری پیشرفته ممکن است دارای علائم اندکی باشند یا علامتی نداشته باشند و کسانی که دارای بیماری بسیارخفیف یا خفیف هستند ممکن است  درد ناتوان  کننده ای  داشته باشند اندام های تناسلی خارجی معمولا طبیعی است و گاهی در معاینه با  اسپکولوم  ضایعات تکثیریافته قرمز رنگ وجود داشته که با تماس خونریزی می کنند یا لانه گزینی های اختصاصی به رنگ آبی وجود دارند  این دو ضایعه معمولاً در فورنیکس خلفی وجود دارند. رحم غالبا به عقب چرخیده و ممکن است از خود کاهش حرکت یا بی حرکتی را نشان دهد. در زنانی که دارای کیست تخمدانی (اندومتریوما) هستند می توانند یک توده حساس به لمس و ثابت در محل ادنکس داشته باشند. شایعترین یافته فیزیکی و معمولا تنها یافته : حساسیت موضعی ، ضخیم شدگی،  سفتی و دانه دانه شدن رباطه های یوتروساکرال (رحمی –  خاجی ) است . معاینات فیزیکی در خلال قاعدگی انجام می شود ولی حتی یک معاینه طبیعی هم تشخیص را رَد نمی کند و در مقایسه با روش تشخیص استاندارد و طلایی جراحی برای اندومتریوز روش معاینه فیزیکی برای تشیخص از نظر حساسیت، اختصاصی بودن و قدرت پیش بینی نسبتا ضعیف است .

شیوع اندومتریوز بدون علامت در سیاه پوستان کمتر و درزنان آسیایی بیشتر از زنان سفید پوست است میزان شیوع آن با شاخص توده بدنی نسبت  معکوس دارد، پایین بودن سن فرد در اولین قاعدگی ، کوتاه بودن سیکل های قاعدگی، مصرف الکل وکافئین فراوان، تماس با DES(دی اتیل استیل بسترول) در دوران جنینی ، منوراژی(خونریزی بیش از حد قاعدگی )با افزایش خطر اندومتریوز همراه است ولی حاملگی ، ورزش منظم و سیگار کشیدن این خطر را کاهش می دهد.

Endometriosis

در روند بیمارزایی اندومتریوزمکانسیم های متعدد مطرح شده است از جمله : ریزش بافتی اندومتردر طی قاعدگی از طریق لوله های رحمی به طرف حفرصفاقی که درآن جا روی سطوح اعضای لگنی لانه گزینی می کند چرا که وقتی در طی قاعدگی  لاپارسکوپی انجام شود در ۷۵% تا ۹۰% زنانی که لوله های رحمی باز دارند می توان خون را در مایع صفاقی مشاهده کردکه این سلول های زنده اندومتر می توانند در محیط کشت سلولی رشد کنند و به سطوح مزوتلیالی صفاق بچسبند و به آن نفوذ کنند و بیش از همه در بخش های  تحتانی لگن ، تخمدانها،کلدوساک قدامی و خلفی روی رباط های یوتروساکرال (رحمی – خاجی)، خلف رحم و سطح خلفی رباط های پهن مشاهده می شود و ادامه دارد….

ادامه ی اندومتریوز:

در روند بیماری زایی اندومتریوز نظریه ی قاعدگی و لانه گزینی پس گرا یعنی ریزش بافتی اندومتر در طی قاعدگی از طریق لوله های رحمی به طرف حفره ی صفاقی ولانه گزینی آن روی سطوح اعضای لگنی ، نظریه ی متاپلازی سلومی که اندومتریوز حاصل تغییرات متاپلازی خودبخود در سلولهای مزوتلیالی در صفاق و پرده ی جنب یا متاپلازی القایی ناشی از بعضی تحریک کننده های خاص ماننده هورمون ها ومحرک های شیمیایی ساخته شده توسط سلول های اندومتر تخریب شده می باشد که بافت اندومتر تیپیک هم از لحاظ ساختمان و هم از لحاظ کارکرد ایجاد میشود. دیگر نظریه ها انتشار عروقی یا لنفاتیک سلولهای اندومتری ونیز سلول های بنیادی مغز استخوان در گردش خون، انتقال مستقیم و سهوی بافت اندومتر در زمان عمل سزارین ،جراحی های لگن و ترمیم اپی زیوتومی است . همه ی این نظریه ها میتوانند اندومتریوز پرده ی جنب و ریوی (همیشه در سمت راست) ، اندام ها (شست ، ران و زانو ) ، مثانه ، جدار شکم ،دستگاه ادراری و گوارشی ، کانال اینگوینال ، قفسه سینه ، لگن ، ناف ، اسکار های شکمی و پرینه  را توجیه کند . اندومتریوز با سردرد ،درد مفاصل، درد عضلات ، آلرژی ، اگزما ، کم کاری تیروئید ، سندروم خستگی مزمن و استعداد ابتلا به عفونت های قارچی همراه است که مطرح کننده ی همراهی آن با بیماری های خود ایمن است .اختلال عملکرد سیستم ایمنی سلولی و همورال در ایجاد اندومتریوز دخیل هستندچرا که در مایع صفاقی آنان تعداد زیادی سلول های ایمنی یافت شده است که باعث راه اندازی و ایجاد اندومتریوز میشود.

مکانیزم درد در این افراد در اثر ۱-اثرات مستقیم و غیرمستقیم خون ریزی موضعی از لانه گزینی های اندومتریوز ۲- فعالیت فاکتور های التهابی در حفره ی صفاقی ۳- تحریک یا ارتشاح مستقیم به اعصاب کف لگن می باشد ، درد ارتباطی با شدت اندومتریوز ندارد چرا که بسیاری از زنان دچار نوع پیشرفته درد جزئی داشته یا بدون درد هستند ولی  در نوع خفیف یا بسیار خفیف درد های ناتوان کننده وجود داشته، آستانه تحمل درد حسی بدن درست قبل از قاعدگی و در طول قاعدگی در پایین ترین حد است .

photo_2016-08-17_01-08-58

بین ۲۰ %تا ۴۰ % زنان نابارور اندومتریوز دارند که بیشتر احتمال دارد نوع متوسط تا شدید بیماری را داشته باشند، از طرفی میزان موفقیت حاصله با لقاح آزمایشگاهی(IVF) نصف میزان مشاهده شده در زنان دارای بیماری لوله ای است . در زنانی که اندومتریوز بسیار خفیف یا خفیف دارند پس از در مان جراحی احتمال حاملگی بیشتر از زنان درمان نشده است ناباروی ناشی از اندومتریوز با شدت بیماری همبستگی دارد. دو مکانیسم اصلی در ایجاد ناباروری :۱بهم ریختن اناتومی آدنکسها که مانع گرفتن تخمک بعد از تخمک گذاری یا مهار آن میشود که بیشتر در نوع پیشرفته رخ میدهد ۲- تولید بیش از حد فاکتور های التهابی که باعث التهاب مزمن میشود و عملکرد تخمدانی ،لوله ای و اندومتری را مختل میکند و منجر به اختلال فولیکول زایی ، لقاح و لانه گزینی میشود که میتواند در بیماری خفیف تر هم ایجاد شود . ادامه دارد …